double bed

- pojedyncze/dwuosobowe łóżko a single/double bed

- łóżko piętrowe bunks

- posłać łóżko to make the bed

- leżeć w łóżku to lie in bed

- wstać z łóżka to get up, to get out of bed

- usiąść na łóżku (ze stania) to sit down on a bed

- (idź) do łóżka! go to bed!

- dzieci są już w łóżkach the children are in bed

- położyć się do łóżka (pójść spać) to get into bed; (zachorować) to take to one’s bed

- być przykutym do łóżka a. nie wstawać z łóżka to be bedridden

- oddział na 20 łóżek a 20-bed ward

- czy są wolne łóżka? are there any beds available?

- pójść z kimś do łóżka to go to bed with sb pot.

- zastać kogoś w łóżku z kimś to catch sb in bed with sb pot.

- być dobrym w łóżku to be good in bed pot.

- □ łóżko opalające Kosmet. sunbed

- łóżko polowe camp bed, cot US

- łóżko wodne waterbed

- królewskie łoże a king’s bed

- małżeńskie łoże a double bed

- na łożu śmierci książk. on one’s deathbed

- spoczywać na łożu boleści książk., żart. to be lying on one’s sickbed a. bed of pain

- podnieść się z łoża boleści książk., żart. to climb a. rise from one’s sickbed

- dzielić z kimś łoże książk. to sleep with sb

- dziecko z nieprawego łoża an illegitimate child

- łoże karabinu a gun stock

■ Madejowe łoże żart. uncomfortable bed

• double-sided cooling bed

* * *

Gen.pl. nóg

1. (= kończyna dolna) leg; do nogi! here!, come!; w nogi! run!; do nogi broń! ground arms!; kula u nogi ball and chain, albatross; do góry nogami upside down; na jednej nodze (= szybko) on the double; co sił w nogach as fast as one's legs can carry one; ktoś kuty na cztery nogi a sly old fox; brać nogi za pas take to one's heels; bronić się przed czymś rękami i nogami fight sth tooth and nail; być (od rana) na nogach to be one one's feet (all day); być jedną nogą na tamtym świecie have one foot in the grave; dać nogę pot. make tracks; iść noga za nogą walk at a snail's pace; lecieć l. padać z nóg be on one's last legs; mieć iksowate nogi be bowlegged; nakryć się nogami pot. (= przewrócić się) take a tumble, fall head over heels; poczuć grunt pod nogami feel on solid ground; tracić grunt pod nogami be out of one's depth; podstawić komuś nogę trip sb up; postawić kogoś na nogi get l. put sb on his l. her feet; powłóczyć nogami shuffle one's feet; przewrócić coś do góry nogami (= rozrzucić bezładnie) turn sth upside down; rzucać komuś kłody pod nogi put a spoke in sb's wheel; stanąć na nogi l. nogach (= dorobić się) stand on one's feet (again); (= wyzdrowieć) get back on one's feet; ściąć kogoś z nóg knock sb off his l. her feet; traktować kogoś per noga żart. not give sb an ounce of respect; wstać lewą nogą get up on the wrong side of the bed; wyciągać nogi pick up one's pace; wyciągnąć nogi (= umrzeć) kick the bucket; wybić co do nogi kill every last one; choroba ścięła go z nóg he was off his feet with an illness; moja noga tu więcej nie postanie I'll never set foot here again; noga mu się powinęła (= przewrócił się) he tripped over himself; (= popełnił błąd) he slipped up; nie czuję nóg my legs are failing me.

2. (= stopa) foot.

3. ( część sprzętu) foot; w nogach łóżka at the foot of the bed.

4. pot. (= niedołęga) twerp, goof; noga z chemii sb hopeless at chemistry.

- piętrowy wagon a double-decked a. double-decker carriage

- piętrowe łóżko bunk beds, a double-decker bed

- budowa piętrowa lasu the division of a forest into layers

- trzypiętrowy budynek a three-storey(ed) building GB, a three-story a. three-storied building US

* * *

Gen.pl. den

1. (naczynia, morza, doliny) bottom; (morza, rzeki, jaskini, doliny) floor; (jeziora, rzeki, morza, doliny) bed; na dnie morza at the bottom of the sea; podwójne dno double bottom; ( ukryte dno) false bottom; iść na dno żegl. sink (to the bottom), go down l. under; wypić coś do dna drink sth up, drink l. drain sth to the dregs l. lees.

2. anat. fundus; dno oka (ocular) fundus, background of the eye.

3. pot. przen. (= beznadzieja) (kompletne l. totalne l. zupełne) dno pot. the pits.

4. dno kwiatowe bot. flower cup l. bottom.

5. ( w zwrotach) bez dna bottomless; do dna! bottoms up!; stoczyć się na (samo) dno reach rock-bottom l. the bottom; na (samym) dnie ( społeczeństwa) down (and out); odbić się od dna bounce back; worek bez dna ( o osobie) maw; być na dnie rozpaczy plumb the depths of despair.

- spać na amerykance to sleep on a chair-bed

- □ wolna amerykanka Sport freestyle wrestling, all-in wrestling GB; przen. free-for-all

- to jest wolna amerykanka, wszystkie chwyty dozwolone it’s a free-for-all, no holds barred

- przednie/tylne nogi front legs a. forelegs/hind legs

- złamać nogę to break one’s leg

- skręcić nogę w kostce to sprain one’s ankle

- założyć nogę na nogę to cross one’s legs

- siedzieć ze skrzyżowanymi nogami to sit cross-legged

- chwiać się na nogach to stagger

- ledwo a. z trudem trzymać się na nogach to be about to collapse

- trzymać a. utrzymywać się na nogach to keep one’s balance

- nie zdołał a. nie umiał utrzymać się na nogach he lost his balance

- nogi ugięły się pode mną/pod nią I/she went weak at the knees

- iksowate nogi a. nogi w iks knock knees

- mieć iksowate nogi to be knock-kneed

- palce u nóg toes

- deptać komuś po nogach w tańcu to tread a. step on sb’s toes while dancing

- powłóczyć nogami to drag one’s feet

- stolik/taboret na trzech nogach a three-legged table/stool

- stół na jednej a. o jednej nodze a pedestal table

- zawsze byłem noga z matmy I’ve always been a duffer at maths

- postąpił jak noga he blew it pot.

- □ noga wykroczna Sport back leg

- noga wypadowa Sport leading foot

■ do góry nogami topsy-turvy, upside down

- świat przewrócony do góry nogami a topsy-turvy world

- przewrócić wszystko do góry nogami to turn everything upside down

- noga! a. do nogi! (do psa) heel!

- chodzić przy nodze a. za nogą [pies] to walk a. follow at a. to heel

- do nogi a. co do nogi to the last person

- wystrzelali wszystkich co do nogi they wiped out all of them

- na drugą nogę! pot. let’s drink another one

- na jednej nodze on a. at the double

- w nogach łóżka a. posłania at the foot of the bed

- w nogę [iść, maszerować] in step

- w nogi! run for it!

- dać nogę pot. to leg it pot.

- dali nogę z ostatniej lekcji they bunked off GB pot. a. played hook(e)y from US pot. the last period

- trzecia noga pot., żart. a walking stick

- wziąć nogi za pas to take to one’s heels

- bronić się przed czymś rękami i nogami to resist a. oppose sth

- być cały dzień a. nieustannie na nogach to be on the go every minute of the day a. without a break

- być jedną nogą w grobie a. na tamtym świecie to be at death’s door, to be on one’s last legs; to have one foot in the grave pot., żart.

- być na ostatnich nogach pot. to be worn to a frazzle pot.

- robić coś na ostatnich nogach to do sth with one’s last strength

- być od świtu a od rana na nogach pot. to be on the run since first light

- iść a. wlec się noga za nogą to drag one’s feet

- iść w nogi [alkohol] to make walking difficult

- lecieć a. padać a. walić się z nóg to be collapsing from exhaustion; to be ready to drop pot.

- ledwo powłóczyć nogami a. wlec nogi za sobą to be on one’s last legs

- (ze zmęczenia) ledwo a. z trudem trzymał się na nogach (being so tired) he could barely stand

- mieć dobre nogi to be a good walker

- nakryć się nogami pot. to fall (down) on one’s back

- nie móc ruszyć ręką, ani nogą to be too tired to stir

- padać a. rzucać się komuś do nóg (na znak czci, wdzięczności) to fall a. drop a. sink to one’s knees before sb; (na znak pokory, oddania) to bend a. bow the a. one’s knee to sb

- podciąć komuś nogi [silne wrażenia, emocje] to make sb weak at the knees; (spowodować upadek) to trip sb (up)

- podstawić komuś nogę (spowodować upadek) to trip sb (up); (zaszkodzić) to trip sb up

- porwać się a. zerwać się a. skoczyć na równe nogi to jump a. leap to one’s feet

- postawić kogoś na nogi (finansowo) to provide sb with a firm financial footing; (zdrowotnie) to make sb feel good again

- schodzić a. uchodzić nogi do kolan to be exhausted by walking

- stanąć mocno na nogach (zdrowotnie) to be back on one’s feet; (finansowo) to establish oneself on a firm financial footing

- stanąć na własnych nogach to stand on one’s own (two) feet

- ściąć a. zwalić a. zbić kogoś z nóg (pozytywnie) to sweep sb off their feet; (negatywnie) to knock sb off their feet

- tracić grunt pod nogami (w konfliktowej sytuacji) to lose ground

- traktować kogoś per noga a. per nogam to treat sb in a scornful way

- wstać lewą nogą pot., żart. to get out of bed on the wrong side

- wyciągać nogi pot. (iść szybciej) to walk with long strides

- wyciągnąć nogi pot. (umrzeć) to cash in one’s chips pot., to turn up one’s toes pot.

- zmienić nogę to fall into step

- zmylić nogę to break step

- jesteśmy już/jeszcze jedną nogą na wakacjach our thoughts are already/still on holidays

- jesteś tu z nami tylko jedną nogą you’re here with us merely physically but your thoughts are elsewhere

- moja/jego noga więcej tu nie postanie I/he will never set foot in this place again

- noga się mu/mi powinęła his/my luck has run out

- nogi mu/jej odjęło przest. his/her legs are paralysed

- nogi odmawiają mi posłuszeństwa my legs fail me

- nogi same ją/jego niosą she/he walks effortlessly

- nogi wrosły jej w ziemię she was petrified

- wyjść a. wyjechać skądś nogami do przodu pot. (umrzeć) to turn up one’s toes

- ziemia a. grunt usuwa mi/nam się spod nóg I am/we are finding myself/ourselves in a precarious situation

- żywa noga stąd nie ujdzie no one will get out of here alive

- kłamstwo ma krótkie nogi przysł. (the) truth will out przysł.

- kto nie ma w głowie, ten ma w nogach pot. forgetful people waste more time

- ręka rękę myje, noga nogę wspiera przysł. you scratch my back and I’ll scratch yours przysł.

- amerykanka

* * *

1. ( kanapa) sofa bed.

2. ekon. double-entry bookkeeping, double entry.

3. sport catch-as-catch-can wrestling, catch-can wrestling; (= wolnoamerykanka) t. przen. catch-as-catch-can, catch-can.

* * *

1. ( stan organizmu) life; życie zwierząt/roślin/człowieka animal/plant/human life; życie płodowe fetal life; budzić się do życia (np. o roślinach, opowiadaniu) come to life; życie ledwie się w nim kołacze l. nie pozostało mu wiele życia he is not long for this world.

2. (= istnienie, egzystencja) life; ciężkie/łatwe l. lekkie życie hard/easy life; warunki życia living conditions; dawać komuś miesiąc życia (= rokować) give sb a month to live; narażać życie risk one's life; z narażeniem życia at the risk of one's life; uratować komuś życie save sb's life; pierwszy raz w życiu for the first time in one's life; życie intymne love life; życie osobiste l. prywatne private life; życie naukowe scientific life; życie kulturalne cultural life; życie seksualne sexual life; jedwabne życie charmed life l. existence, the good life; kawał życia plenty of time ( of one's life); wstępować na nową drogę życia embark on a new career; jesień życia the autumn of one's life; wiosna życia the spring of one's life; ubezpieczenie na życie life insurance; życie wieczne rel. eternal life; życie pozagrobowe rel. afterlife; życie po śmierci life after death; życie na pełnych obrotach life in the fast lane; życie nocne nightlife; życie to nie bajka life is not a bed of roses; sprawa życia i śmierci a matter of life and death; pan życia i śmierci master of life and death; szkoła życia school of life; walka na śmierć i życie life-and-death struggle, mortal combat; historia wzięta z życia true-life story; do końca życia as long as I live; póki życia as long as life endures; zbliżać się do kresu życia be nearing one's end; za życia in l. during one's lifetime; patrzeć serio na życie treat one's life seriously; być nie do życia be lifeless, be dog-tired; dać znak życia give signs of life; nie dawać znaku życia give no signs of life; darować komuś życie spare sb l. sb's life; kochać kogoś/coś nad życie love sb/sth more than life itself; odebrać komuś życie take sb's life; targnąć się na swoje życie l. odebrać sobie życie take one's life; powołać do życia call into existence; pozostać przy życiu remain alive; pożegnać się z życiem meet one's death l. end; mieć własne życie have a life of one's own; ujść z życiem escape with one's life; utrzymać przy życiu keep alive; usunąć się z czyjegoś życia withdraw from sb's life; używać życia live it up; wchodzić w życie come into force l. effect; wcielać coś w życie put sth into effect; rozpoczynać nowe życie start l. get a new life; turn over a new leaf; get a new lease of life; zakończyć życie end one's life; zatruwać komuś życie be the bane of sb's life; zrobić komuś z życia piekło make sb's life hell; złamać komuś życie ruin sb's life; czyjeś życie wisi na włosku sb's life is hanging by a hair's breadth; dać komuś życie give birth to sb; towarzysz/-ka życia life's companion; składać życie w ofierze sacrifice one's life; poświęcić l. oddać za kogoś/coś życie lay down l. give one's life for sb/sth; poświęcić (swoje) życie komuś/czemuś dedicate one's life to sb/sth; cudem ujść z życiem have a close shave; prowadzić podwójne/cnotliwe/normalne życie live a double/virtuous/normal life; pieskie życie dog's life; rajskie życie the life of Riley; samo życie! that's life!; uciekaj, jeśli ci życie miłe! run for your life!; run for dear life!; życie jak w Madrycie żart. the life of Riley; drogo sprzedać życie sell one's life dearly; miłość czyjegoś życia (= ukochana osoba; t. przen. = pasja) the love of sb's life l. of a lifetime; o mało (co) nie stracić życia come near losing one's life; przez resztę życia for the rest of one's life; człowiek uczy się przez całe życie you l. we live and learn; ustawić kogoś na całe życie set sb up for life; i to ma być życie! przen. what a life!; życie ci ucieka life is passing you by; życie musi toczyć się dalej the show must go on.

3. (= energia życiowa, temperament) life, vigor; Br. vigour; on jest bez życia he's lifeless; z życiem with vigour; nabierać życia (o opowieści, filmie) come to life; tchnąć w coś nowe życie breathe new life into sth; żyć pełnią życia live one's life to the full; nigdy w życiu! not on my l. your life!; wystraszyłem się jak nigdy w życiu I was scared half to death.

4. (= ruch) activity; tętnić życiem teem with activity.

5. pot. (= utrzymanie, wyżywienie) living; środki do życia means of subsistence; brak środków do życia destitution; być bez środków do życia be down at heel; życie ponad stan life beyond one's means; zarabiać na życie earn one's living l. keep; jak on zarabia na życie? what does he do for a living?

- walizka miała podwójne dno the suitcase had a double a. false bottom

- do dna! bottoms up! pot.

- pijmy do dna down the hatch pot.

- wychylił kieliszek do dna he drained a. downed his glass

- zupełne dno! pot. the (absolute) pits! pot.

- □ dno kwiatowe Bot. receptacle, torus

- dno lasu Bot. forest floor

- dno oka Med. fundus

■ studnia a. worek bez dna (rzecz wymagająca nakładów) bottomless pit; (niewyczerpane źródło) endless a. bottomless source

- iść/pójść na dno pot. [okręt, osoba] to go down, to go under

- spaść a. stoczyć się na samo dno to end up in the gutter a. on skid row US pot.

- marsz pokojowy a peace march

- marsz na Warszawę a march on Warsaw

- to jest godzina marszu stąd it’s an hour’s march from here

- żołnierze w marszu soldiers on the march

- po ukończeniu studiów z marszu dostała pracę przen. after graduation she got a job right a. straight away

- trudno odpowiedzieć mi tak z marszu I can’t answer off the cuff a. off the top of my head

- marsz Polski do NATO Poland’s way into NATO

- marsz do domu! off you go home!

- marsz do łóżka! off to bed (with you)!

- marsz stąd! off with you!, off you go (out of here)!

- biegiem marsz! march, at the double!

- naprzód marsz! forward march!

- □ marsz patrolowy patrol march

- walet karowy/treflowy a jack of diamonds/clubs

■ na waleta pot. (nago) [chodzić, opalać się] in the altogether pot., in the buff pot.; środ., Uniw. (bez zameldowania) [mieszkać, nocować] as an unregistered tenant; (naprzemianlegle) [spać, leżeć] head to tail a. foot

- mieszkam w akademiku na waleta I live in hall unregistered

- dziewczynki będą spały na waleta the girls will double up in one bed (lying head to tail)

- zmiana tematu a change of subject a. in the subject

- zmiana pogody a change of weather a. in the weather

- zmiana poglądów a change in one’s views

- zmiana trybu życia/miejsca pobytu a change in lifestyle/of address

- zmiany na lepsze/gorsze changes for the better/the worse

- nasze plany uległy zmianie our plans have changed

- zmiana warty Wojsk. a change of guard

- zmiana stanu cywilnego a change in marital status

- robiła zakupy na zmianę z siostrą she took turns with her sister in doing the shopping

- pracować na zmiany to work shifts

- pracował na dwie zmiany he worked double shifts

- nocna zmiana kończy pracę za godzinę the night shift knocks off in an hour’s time pot.

- □ zmiana ilościowa Filoz. quantitative change